ԱՊՐԱՆՔԱՅԻՆ ՆՇԱՆԻ` ԱՎԵԼԻ ՎԱՂ ԳՐԱՆՑՎԱԾ ԵՎ ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՃԱՆԱՉՎԱԾ ԱՊՐԱՆՔԱՅԻՆ ՆՇԱՆԻ ՆԿԱՏ ...

 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

 

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

 

  ՀՀ վերաքննիչ վարչական                       Վարչական գործ

    դատարանի որոշում                            թիվ ՎԴ/7524/05/22

    Վարչական գործ թիվ ՎԴ/7524/05/22             2025 թ.

    Նախագահող դատավոր` Ա. Առաքելյան

  Դատավորներ`        Կ. Գևորգյան

                                     Գ. Սոսյան

 

Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանի վարչական պալատը

(այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան) հետևյալ կազմով`

 

նախագահող Հ. Բեդևյան

զեկուցող Ա. Թովմասյան

Լ. Հակոբյան

Ռ. Հակոբյան

Ք. Մկոյան

 

    2025 թվականի                                սեպտեմբերի 22-ին

գրավոր ընթացակարգով քննելով «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊԸ-ի (այսուհետ` Ընկերություն) վճռաբեկ բողոքը ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 12.02.2025 թվականի որոշման դեմ` վարչական գործով ըստ հայցի Ընկերության ընդդեմ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության մտավոր սեփականության գրասենյակի (այսուհետ` Գրասենյակ), երրորդ անձ` «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ` Գրասենյակին Ընկերության կողմից հայտարարված թիվ 20211720 համարով «օտ Մարտինա «Սենդվիչ»» համակցված ապրանքային նշանը Ընկերության անվամբ գրանցելու վերաբերյալ բարենպաստ վարչական ակտ ընդունելուն պարտավորեցնելու և Գրասենյակի 11.11.2021 թվականի «Ապրանքային նշանի գրանցումը մերժելու մասին» 14.03.2022 թվականի կրկնակի փորձաքննության և Գրասենյակի բողոքարկման խորհրդի նախագահի 14.10.2022 թվականի թիվ 2022-9-2-Ա որոշումներն անվավեր ճանաչելու պահանջի մասին,

 

ՊԱՐԶԵՑ

 

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.

Դիմելով դատարան` Ընկերությունը պահանջել է պարտավորեցնել Գրասենյակին ընդունել բարենպաստ վարչական ակտ` Ընկերության կողմից հայտարկված թիվ 20211720 համարով «օտ Մարտինա «Սենդվիչ»» համակցված ապրանքային նշանը Ընկերության անվամբ գրանցելու վերաբերյալ` վերացնելով Գրասենյակի 11.11.2021 թվականի «Ապրանքային նշանի գրանցումը մերժելու մասին» 14.03.2022 թվականի կրկնակի փորձաքննության և Գրասենյակի բողոքարկման խորհրդի նախագահի 14.10.2022 թվականի թիվ 2022-9-2-Ա որոշումները:

ՀՀ վարչական դատարանի (դատավոր` Ա. Դիլբարյան) (այսուհետ` Դատարան) 22.05.2023 թվականի վճռով հայցը բավարարվել է:

ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) 12.02.2025 թվականի որոշմամբ երրորդ անձ «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ի և Գրասենյակի վերաքննիչ բողոքները բավարարվել են` Դատարանի 22.05.2023 թվականի վճիռը բեկանվել և փոփոխվել է` հայցը մերժվել է:

Սույն գործով վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել Ընկերությունը (ներկայացուցիչ` Երեմիա Ասատրյան):

Վճռաբեկ բողոքի պատասխան է ներկայացրել երրորդ անձ «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ն (ի պաշտոնե ներկայացուցիչ` Արմեն Բաբայան):

 

2. Վճռաբեկ բողոքի հիմքը, հիմնավորումները և պահանջը.

Սույն վճռաբեկ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.

Վերաքննիչ դատարանը խախտել է ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 5-րդ, 25-րդ, 26-րդ, 27-րդ և 124-րդ հոդվածները, «Ապրանքային նշանների մասին» ՀՀ օրենքի 10-րդ, 12-րդ և 30-րդ հոդվածները, չի կիրառել նույն օրենքի 13-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը, ՀՀ կառավարության 18.11.2010 թվականի թիվ 1538-Ն որոշմամբ հաստատված «Ապրանքային նշանների հայտերը լրացնելու, ներկայացնելու և քննարկելու» կարգի 120-128-րդ կետերը, որոնք պետք է կիրառեր:

Բողոք բերած անձը նշված պնդումը պատճառաբանել է հետևյալ փաստարկներով.

Վերաքննիչ դատարանը չի համեմատել քննարկվող ապրանքային նշաններն իրենց ամբողջության մեջ, չի համեմատել դրանք այն տեսքով, որով գրանցվել են (երրորդ անձի ապրանքային նշանի դեպքում) կամ հայտարկվել/ներկայացվել են գրանցման (հայցվոր ընկերության ապրանքային նշանի դեպքում), չի բացահայտել կամ գնահատել համեմատվող նշանների նմանությունները (եթե այդպիսիք կան) ու տարբերությունները: Միաժամանակ, հաշվի առնելով, որ համեմատվող երկու նշաններն էլ համակցված ապրանքային նշաններ են, ուստի Վերաքննիչ դատարանը վերջիններս չի համեմատել նաև այն նշանների հետ (բառային, պատկերային և այլն), որոնք որպես տարրեր ներառված են համապատասխան համակցված ապրանքային նշանի մեջ: Ի հակառակ վերոգրյալի` Վերաքննիչ դատարանն առանձին վերցրած դիտարկել է համեմատվող երկու համակցված ապրանքային նշաններում առկա մեկ բառային տարրը, այն է` ռուսերենով գրված «Սենդվիչ» բառը, և համեմատվող ապրանքային նշանների շփոթության աստիճան նմանությունը բխեցրել է ընդամենը նշված բառի առկայությունից: Ավելին, Վերաքննիչ դատարանի կողմից չի քննարկվել և գնահատման չի արժանացել այն հանգամանքը, որ Ընկերության ապրանքային նշանը պարունակում է հանրորեն ճանաչված բառեր, օրինակ` «ՕՏ ՄԱՐՏԻՆԱ» ((ՕՏ ՄԱՐՏԻՆԱ), որը սպառողներին լայն հայտնի ապրանքային նշան է տարբեր ապրանքատեսակների համար, իսկ հայտարկված ապրանքային նշանում` հիմնական ընկալման բառային տարրն է, ինչը վկայում է այն մասին, որ քննարկվող երկու ապրանքային նշաններում «Սենդվիչ» բառի առկայությունը սպառողի համար շփոթության վտանգ չի ստեղծում:

 

Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը պահանջել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի 12.02.2025 թվականի որոշումը և օրինական ուժ տալ Դատարանի 22.05.2023 թվականի վճռին:

 

2.1. Վճռաբեկ բողոքի պատասխանի հիմնավորումները.

Վերաքննիչ դատարանը ճիշտ է մեկնաբանել և կիրառել վերաբերելի իրավական նորմերը, ինչպես նաև ճիշտ է գնահատել նշանների ընդհանուր համեմատության սկզբունքը, քանի որ հայցվորի պահանջը բավարարելու դեպքում կստեղծվի հնարավորություն գրանցելու այնպիսի ապրանքային նշան, որը բացի «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ի հանրահայտ նշանի հետ շփոթություն առաջացնելուց, կվնասի նաև «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ի օրինական շահերը` վերջինիս հանրահայտ «Սենդվիչ» ապրանքային նշանի տարբերակիչ հատկության և բարի համբավի շնորհիվ անհիմն առավելություն ստանալու և «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ի շահերին վնաս հասցնելու միջոցով: Ավելին` Վերաքննիչ դատարանը ճիշտ և հիմնավոր վերլուծություն է անցկացրել, և ըստ այդմ` հիմնավորել նշանների զուգորդումը, մասնավորապես` օբյեկտիվ իմաստով «Սենդվիչ» ապրանքային նշանի օգտագործումը երրորդ անձանց կողմից պաղպաղակի համար ցանկացած ձևով կարող է դիտվել իմիտացիա, քանի որ համեմատվող նշաններում երկուսն էլ հիմնական ընկալման տարր են և հանդիսանում են «պաղպաղակ» արտադրանքն անհատականացնող տարրեր: Բացի այդ, Ընկերության հայտարկվող ապրանքային նշանում «Սենդվիչ» բառն օգտագործվում է որպես ապրանքի անհատականացման միջոց:

 

3. Վճռաբեկ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

Վճռաբեկ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեն հետևյալ փաստերը.

1) «Ապրանքային նշանի գրանցումը մերժելու մասին» 11.11.2021 թվականի որոշման համաձայն` հիմք ընդունելով «Ապրանքային նշանների մասին» ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 1-ին կետը` Գրասենյակը որոշել է մերժել հայտարկված ապրանքային նշանի գրանցումը, քանի որ «Ապրանքային նշանների մասին» ՀՀ օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի և 2-րդ մասի 1-ին կետի «ա» ենթակետի համաձայն` գրանցման ենթակա չէ այն նիշը, որը նույնական կամ նման է ավելի վաղ ապրանքային նշանին, և դրանով մակնշվող ապրանքների և (կամ) ծառայությունների նույնական կամ նույնատիպ լինելը հանրության մոտ շփոթություն առաջացնելու վտանգ է պարունակում, ներառյալ` ավելի վաղ ապրանքային նշանին զուգորդվելը: Տվյալ դեպքում հայտարկված նիշը ենթակա չէ գրանցման որպես ապրանքային նշան, քանի որ այն շփոթելու աստիճան նման է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գրանցման հիման վրա պահպանվող և հանրահայտ ճանաչված «Սենդվիչ» («Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ, Երևան, Մասիսի 31, N 28607, 12.03.2019) համակցված ապրանքային նշանի նկատմամբ: «Ապրանքային նշանների հայտերը լրացնելու, ներկայացնելու և քննարկելու» կարգի 115-րդ կետի, 130-րդ 2-րդ կետի համաձայն` ապրանքային նշանը համարվում է այլ նշանին շփոթելու աստիճանի նման, եթե այն ընդհանուր առմամբ զուգորդվում է դրա հետ (այսինքն` մարդու (միջին սպառողի) մոտ առաջացնում է նույն պատկերի, բառի, գույների, դրանց համակցության, իմաստի ընկալման զգացողություն), չնայած առանձին տարբերությունների առկայությանը: Ընդ որում, նշանները համարվում են ընդհանուր առմամբ զուգորդվող, եթե տվյալ նշանների հիմնական տարրերը կամ մասը համընկնում կամ կատարված են այնպես, որ տեսնելով դրանցից մեկը, միջին սպառողի մոտ առաջանում է պատկերացում մտապատկերված մեկ այլ նշանի մասին, որին ինքն արդեն առնչվել է (ճանաչում է, իրեն հայտնի է): Տվյալ դեպքում հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի «Սենդվիչ» բառային տարրն ամբողջությամբ ներառված է հայտարկված համակցված ապրանքային նշանի մեջ: Միաժամանակ, նշվել է, որ Գրասենյակի կողմից մերժման հիմք է հանդիսացել օրենքով սահմանված կարգով Հայաստանի Հանրապետությունում հանրահայտ ճանաչված «Սենդվիչ» ապրանքային նշանը, այլ ոչ թե համակցված ապրանքային նշանը, որտեղ «Սենդվիչ» տարրին ինքնուրույն պահպանություն տրամադրված չէ (հատոր 2-րդ, գ.թ. 37-39),

2) ՀՀ մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի 28.12.2021 թվականի «Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի 15.10.2021 թվականի թիվ 292-Ա որոշմամբ հարուցված վարույթը կարճելու մասին» թիվ 390-Ա որոշման համաձայն` ապրանքի արտաքին տեսքը, գունային համակցությունը կամ այլ ոչ ֆունկցիոնալ բնութագրերը չեն կրկնօրինակում կամ նմանակում «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ անվամբ թիվ 28607 գրանցման համարով գրանցված և հանրահայտ ճանաչված «Սենդվիչ Grand Candy» համակցված ապրանքային նշանով իրացվող ապրանքի արտաքին տեսքը, և Ընկերության գործողություններում շփոթության առաջացմամբ անբարեխիղճ մրցակցություն առկա չէ: Վերոգրյալի հիման վրա որոշվել է կարճել ՀՀ մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի 15.10.2021 թվականի թիվ 292-Ա որոշմամբ հարուցված վարույթը (հատոր 2-րդ, գ.թ. 26-36),

3) 14.03.2022 թվականի կրկնական փորձաքննության որոշման համաձայն` հիմք ընդունելով «Ապրանքային նշանների մասին» ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 11-րդ մասը` Գրասենյակը որոշել է ուժի մեջ թողնել ապրանքային նշանի գրանցումը մերժելու մասին որոշումը, քանի որ «Ապրանքային նշանների մասին» ՀՀ օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի և 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն` գրանցման ենթակա չէ այն նիշը, որը նույնական կամ նման է ավելի վաղ ապրանքային նշանին, և դրանով մակնշվող ապրանքների և(կամ) ծառայությունների նույնական կամ նույնատիպ լինելը հանրության մոտ շփոթություն առաջացնելու վտանգ է պարունակում, ներառյալ` ավելի վաղ ապրանքային նշանին զուգորդվելը: Տվյալ դեպքում հայտարկված նիշը ենթակա չէ գրանցման որպես ապրանքային նշան, քանի որ այն շփոթելու աստիճան նման է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հանրահայտ ճանաչված «Սենդվիչ» («Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ, N 64, 01.08.2020թ.) համակցված ապրանքային նշանին: Տվյալ դեպքում հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի «Սենդվիչ» բառային տարրն ամբողջությամբ ներառված է հայտարկված համակցված ապրանքային նշանի մեջ, որն էլ սպառողին մոլորության մեջ կարող է գցել և պատճառ դառնալ խնդրարկված ապրանքների և Հայաստանի Հանրապետությունում հանրահայտ համարվող ապրանքային նշանի իրավատիրոջ` «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ միջև կապ ենթադրելու, հաշվի առնելով, որ դա կարող է վնաս հասցնել վերջինիս շահերին կամ անհիմն առավելությունների կհանգեցնի հանրահայտ ապրանքային նշանի համբավի շնորհիվ (հատոր 2-րդ, գ.թ. 11),

4) Գրասենյակի բողոքարկման խորհրդի նախագահի 14.10.2022 թվականի թիվ 2022-9-2-Ա որոշմամբ` Ընկերության կողմից կրկնական փորձաքննության որոշման դեմ ներկայացված բողոքը մերժվել է, և կրկնակի փորձաքննության որոշումը թողնվել է ուժի մեջ (հատոր 2-րդ, գ.թ. 9):

 

4. ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՊԱՏՃԱՌԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԵՎ ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ.

 

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը պայմանավորված է ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 161-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությամբ` նույն հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետի իմաստով, այն է` առերևույթ առկա է մարդու իրավունքների և ազատությունների հիմնարար խախտում, քանի որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից իրավահարաբերության ծագման պահին գործող խմբագրությամբ «Ապրանքային նշանների մասին» ՀՀ օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի և նույն հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի, ՀՀ կառավարության 18.11.2010 թվականի թիվ 1538-Ն որոշմամբ հաստատված «Ապրանքային նշանների հայտերը լրացնելու, ներկայացնելու և քննարկելու» կարգի 120-128-րդ կետերի խախտման հետևանքով թույլ է տրվել դատական սխալ, որը խաթարել է արդարադատության բուն էությունը, և որը հիմնավորվում է ստորև ներկայացված պատճառաբանություններով.

 

Սույն վճռաբեկ բողոքի քննության շրջանակում Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ ապրանքային նշանի` ավելի վաղ գրանցված և հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի նկատմամբ շփոթություն առաջացնելու հավանականությունը որոշելու կանոններին` վերահաստատելով նաև նախկինում արտահայտած դիրքորոշումները:

 

ՀՀ Սահմանադրության 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք ունի օրինական հիմքով ձեռք բերած սեփականությունն իր հայեցողությամբ տիրապետելու, օգտագործելու և տնօրինելու իրավունք: Նույն հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն` մտավոր սեփականությունը պաշտպանվում է օրենքով:

ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 1100-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն` մտավոր սեփականության օբյեկտներ են մտավոր գործունեության արդյունքները և քաղաքացիական շրջանառության մասնակիցների, ապրանքների, աշխատանքների կամ ծառայությունների անհատականացման միջոցները: Նույն հոդվածի 3-րդ կետի համաձայն` մտավոր սեփականության օբյեկտների շարքին են դասվում, ի թիվս այլնի, ապրանքային նշանները (սպասարկման նշանները):

Ապրանքային նշանների` որպես մտավոր սեփականության օբյեկտների վերաբերյալ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն արտահայտել է դիրքորոշում, համաձայն որի` «ապրանքային նշանը գրանցելու արդյունքում դիմողի կողմից ձեռք բերված ֆինանսական իրավունքների և շահերի համալիրը (ինչպիսիք են վաճառքի կամ լիցենզիա տրամադրելու իրավունքը) պարունակում է ... կամ կարող է պարունակել էական ֆինանսական արժեք»: Այդ իսկ պատճառով ապրանքային նշանի գրանցում հայցելը վերաբերելի է Կոնվենցիայի թիվ 1 արձանագրության 1-ին հոդվածի գործողության ոլորտին, քանի որ հիմք է հանդիսանում գույքային բնույթի շահերի ծագման համար (տե՛ս, Anheuser-Busch Inc v. Portugal, թիվ 73049/01 գանգատով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեծ պալատի 11.01.2007 թվականի վճիռը, կետ 76, 78):

ՀՀ իրավական համակարգում ապրանքային և սպասարկման նշանների գրանցման, իրավական պահպանության և օգտագործման հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են «Ապրանքային նշանների մասին» ՀՀ օրենքով:

Իրավահարաբերության ծագման պահին գործող խմբագրությամբ «Ապրանքային նշանների մասին» ՀՀ օրենքի (այսուհետ նաև` Օրենք) 2-րդ հոդվածում բացահայտված են Օրենքում օգտագործվող հիմնական հասկացությունները: Ըստ այդմ` ապրանքային նշանը բնորոշվում է որպես նիշ, որն օգտագործվում է մեկ անձի ապրանքները և (կամ) ծառայություններն այլ անձի ապրանքներից և (կամ) ծառայություններից տարբերելու համար: Միաժամանակ, հանրահայտ ապրանքային նշանը բնութագրվում է իբրև ապրանքային նշան, որը հանրահայտ ճանաչելու մասին դիմում ներկայացնելու կամ դրա մեջ նշված ավելի վաղ թվականի դրությամբ լայն ճանաչում է ստացել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հանրության համապատասխան շրջանակներում այն ապրանքների և (կամ) ծառայությունների համար, որոնց նկատմամբ օգտագործվել է ապրանքային նշանը:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ` ապրանքային նշանը որոշակի պայմանանշան է, որն օգտագործվում է ապրանք արտադրողների ապրանքները կամ ծառայություններ մատուցողների ծառայություններն այլ ապրանք արտադրողների կամ ծառայություններ մատուցողների ապրանքներից կամ ծառայություններից տարբերակելու համար: Ապրանքային նշանները, ըստ էության, ապահովում են սպառողների վերաբերմունքը դրանցով մակնշված ապրանքների նկատմամբ և պայմանավորում վերջիններիս վարքագիծը շուկայում: Ապրանքային նշանները նաև որակի և գործարար համբավի խորհրդանիշներ են, որոնց արժեքը օգտագործելուն, գովազդելուն և ապրանքաշրջանառության ծավալները մեծանալուն զուգընթաց ավելանում է:

i

Օգտագործվող նշանն ապրանքային նշան համարելու և դրան իրավական պահպանություն տրամադրելու համար անհրաժեշտ է, որ այն բավարարի որոշակի պահանջների: Այդ պահանջներից մեկն էլ զանազանելիությունն է: Զանազանելիությունը նշանակում է, որ ապրանքային նշանը պետք է օժտված լինի այնպիսի հատկանիշներով, որ առաջին հայացքից տարբերվի այլ անձանց կողմից նույնատիպ ապրանքի համար օգտագործվող այլ նշաններից (տե՛ս «Գոլդն Գրեյպ ԱրմԱս» ՍՊԸ-ի ընդդեմ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության մտավոր սեփականության գրասենյակի թիվ ՎԴ/3128/05/20 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 13.11.2024 թվականի որոշումը):

Միաժամանակ, Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ` ապրանքային նշանը ծառայում է որպես մի տնտեսվարողի ապրանքները կամ ծառայությունները մյուսի ապրանքներից կամ ծառայություններից տարբերելու «միջոց»: Ընդ որում` Հայաստանի Հանրապետությունում ապրանքային նշանին տրվում է իրավական պահպանություն, եթե վերջինս ենթարկվել է պետական գրանցման կամ ճանաչվել է Հայաստանի Հանրապետությունում որպես հանրահայտ ապրանքային նշան կամ Մադրիդյան համաձայնագրի կամ Մադրիդյան համաձայնագրի արձանագրության համաձայն` ստացել է միջազգային գրանցում (Օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մաս):

i

ՀՀ Սահմանադրական դատարանը 23.04.2019 թվականի թիվ ՍԴՈ-1455 որոշմամբ գտել է, որ. «(...) ապրանքային նշանի նկատմամբ իրավունքի ամրագրման և դրա պաշտպանության իմաստը կայանում է նրանում, որ սպառողներին հնարավորություն է տրվում տարբերակել շուկայում առկա ապրանքները` թույլ չտալով երրորդ անձանց ապօրինի օգտագործել գրանցված ապրանքային նշանը, ինչի արդյունքում պաշտպանվում են ապրանքային նշանի իրավատիրոջ իրավունքներն ու շահերը: Այդ պատճառով օրենսդիրն արգելում է ոչ միայն արդեն իսկ գրանցված ապրանքային նշանի ապօրինի օգտագործման հնարավորությունը, այլ նաև այնպիսի ապրանքային նշանների օգտագործումը, որոնք նմանության պատճառով կարող են շփոթության մեջ գցել սպառողներին: (...)»:

Վերոգրյալի հաշվառմամբ` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ օրենսդիրն ամրագրել է գրանցված ապրանքային նշանի սեփականատիրոջ բացառիկ իրավունքը` արգելելու երրորդ անձանց ոչ միայն օգտագործել գրանցված ապրանքային նշանը, այլև կատարելու նիշի օգտագործմանն ուղղված մի խումբ գործողություններ (Օրենքի 12-րդ հոդված): Մասնավորապես, գրանցված ապրանքային նշանի իրավատերը բացառիկ իրավունք ունի արգելելու երրորդ անձանց առանց իր թույլտվության առևտրային գործունեության ընթացքում օգտագործել ցանկացած նիշ, որը`

1) նույնական է գրանցված ապրանքային նշանին և օգտագործվում է այն ապրանքների և (կամ) ծառայությունների նկատմամբ, որոնց համար գրանցված է ապրանքային նշանը,

2) նույնական կամ նման է գրանցված ապրանքային նշանին և օգտագործվում է այնպիսի ապրանքների և (կամ) ծառայությունների նկատմամբ, որոնք նույնական կամ նույնատիպ են այն ապրանքներին և (կամ) ծառայություններին, որոնց համար գրանցված է ապրանքային նշանը, եթե այդ նիշի օգտագործումը հանրության մեջ շփոթություն առաջացնելու վտանգ է պարունակում, ներառյալ` գրանցված ապրանքային նշանին զուգորդումը,

3) նույնական կամ նման է ապրանքային նշանին, որը գրանցված է այլ ապրանքների և (կամ) ծառայությունների համար, եթե վերջինս Հայաստանի Հանրապետությունում ունի բարի համբավ, և այդ նիշի օգտագործումն անհիմն առավելությունների կհանգեցնի կամ վնաս կհասցնի ապրանքային նշանի տարբերակիչ բնույթին կամ բարի համբավին (Օրենքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մաս):

Միաժամանակ ապրանքային նշանի իրավատիրոջ բացառիկ իրավունքին համահունչ` Օրենքով ամրագրված են հայտարկվող ապրանքային նշանի գրանցումը մերժելու երկու խումբ հիմքեր. ապրանքային նշանի գրանցումը մերժելու բացարձակ հիմքեր (Օրենքի 9-րդ հոդված) և ապրանքային նշանի գրանցումը մերժելու հարաբերական հիմքեր (Օրենքի 10-րդ հոդված): Ըստ այդմ, որպես ապրանքային նշան` գրանցման ենթակա չէ այն նիշը, որը`

. նույնական է ավելի վաղ ապրանքային նշանին, որը գրանցված է նույն ապրանքների և (կամ) ծառայությունների համար

. նույնական կամ նման է ավելի վաղ ապրանքային նշանին, և դրանով մակնշվող ապրանքների և (կամ) ծառայությունների նույնական կամ նույնատիպ լինելը հանրության մեջ շփոթություն առաջացնելու վտանգ է պարունակում, ներառյալ` ավելի վաղ ապրանքային նշանին զուգորդվելը (շփոթելու աստիճան նմանությունը)

. նույնական կամ նման է ավելի վաղ ապրանքային նշանին և գրանցման է ներկայացված ապրանքների և (կամ) ծառայությունների համար, որոնք նույնատիպ չեն այն ապրանքներին և (կամ) ծառայություններին, որոնց համար գրանցված է ավելի վաղ ապրանքային նշանը, եթե ավելի վաղ ապրանքային նշանը Հայաստանի Հանրապետությունում ունի բարի համբավ, և եթե հայտարկված ապրանքային նշանի օգտագործումն անհիմն առավելությունների կհանգեցնի` ավելի վաղ ապրանքային նշանի տարբերակիչ հատկության կամ բարի համբավի շնորհիվ կամ վնաս կհասցնի ավելի վաղ ապրանքային նշանի տարբերակիչ հատկությանը կամ բարի համբավին (Օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-3-րդ կետեր):

Օրենքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` ավելի վաղ ապրանքային նշաններն իրենցից ներկայացնում են`

1) ապրանքային նշաններ, որոնց հայտի ներկայացման թվականը, կամ եթե նույն օրենքի 42-րդ հոդվածի համաձայն խնդրարկվել է առաջնություն` այդ առաջնության թվականը նախորդում է քննարկվող հայտի ներկայացման թվականին, կամ եթե նույն օրենքի 42-րդ հոդվածի համաձայն խնդրարկվել է առաջնություն` այդ առաջնության թվականին, և հանդիսանում են`

ա. Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցման հիման վրա պահպանվող ապրանքային նշաններ,

բ. միջազգային գրանցման հիման վրա Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պահպանվող ապրանքային նշաններ.

2) սույն մասի 1-ին կետում նշված ապրանքային նշանների հայտեր, այդ ապրանքային նշանների հետագա գրանցման (իրավական պահպանություն տրամադրելու) պայմանով.

3) ապրանքային նշաններ, որոնք նույն օրենքով սահմանված կարգով Հայաստանի Հանրապետությունում հանրահայտ են ճանաչված հայտարկված ապրանքային նշանի հայտի ներկայացման կամ նույն օրենքի 42-րդ հոդվածի համաձայն խնդրարկված առաջնության թվականի դրությամբ:

Ապրանքային նշանների նմանությունը, ըստ այդմ նաև` շփոթություն առաջացնելու հավանականությունը գնահատելու համար ապրանքային նշանների համեմատության կողմնորոշիչ մեթոդաբանություն է մշակված 18.11.2010 թվականի «Ապրանքային նշանների պետական գրանցամատյանի վարման և քաղվածքների տրամադրման, կոլեկտիվ նշանը կամ դրա հայտը համապատասխանաբար անձի ապրանքային նշանի կամ ապրանքային նշանի հայտի և հակառակը փոխակերպելու, ապրանքային նշանների հայտերը լրացնելու, ներկայացնելու և քննարկելու, ապրանքային նշանների լիցենզիաները, դրանց փոփոխությունները և չեղյալ հայտարարելը գրանցելու մասին դիմումները լրացնելու, ներկայացնելու և քննարկելու, ապրանքային նշանների գրանցման գործողության ժամկետի երկարաձգման մասին դիմումների ձևակերպման և քննարկման կարգերը հաստատելու մասին» ՀՀ կառավարության թիվ 1538-Ն որոշմամբ (այսուհետ` «ՀՀ կառավարության թիվ 1538-Ն Որոշում») հաստատված` «Ապրանքային նշանների հայտերը լրացնելու, ներկայացնելու և քննարկելու կարգ»-ով (այսուհետ նաև` «Կարգ»): Կարգը, ի թիվս այլնի, սահմանում է այն հատկանիշներն ու չափանիշները, որոնց միջոցով գնահատվում է համեմատվող ապրանքային նշանների նմանությունը:

Կարգի 115-րդ կետում սահմանված է «Շփոթելու աստիճանի նման» հասկացության բովանդակությունը: Ըստ այդ դրույթի` ապրանքային նշանը համարվում է այլ նշանին շփոթելու աստիճանի նման, եթե այն ընդհանուր առմամբ զուգորդվում է դրա հետ (այսինքն` մարդու (միջին սպառողի) մոտ առաջացնում է նույն պատկերի, բառի, գույների, դրանց համակցության, իմաստի ընկալման զգացողություն)` չնայած առանձին տարբերությունների առկայությանը: Ընդ որում, նշանները համարվում են ընդհանուր առմամբ զուգորդվող, եթե տվյալ նշանների հիմնական տարրերը կամ մասը համընկնում կամ կատարված են այնպես, որ, տեսնելով դրանցից մեկը, միջին սպառողի (այսուհետ` սպառող) մոտ առաջանում է պատկերացում մտապատկերված մեկ այլ նշանի մասին, որին ինքն արդեն առնչվել է (ճանաչում է, իրեն հայտնի է): Պետք է հաշվի առնել, որ ապրանքային նշանների առանձին տարբերությունների առկայությունը, որոնք էական դեր չեն կատարում նշանի ընկալման համար, սովորաբար որոշվում է դրանց անմիջական համեմատության արդյունքում և միջին սպառողի համար, որպես կանոն, ընկալելի չեն ապրանքի ընտրության ժամանակ:

Կարգի 116-րդ կետի համաձայն` ապրանքային նշանների որակումը որպես շփոթելու աստիճանի նման, իրականացվում է միջին սպառողի վրա նրանց թողած տպավորության գնահատմամբ` հաշվի առնելով նույն կարգի 118-րդ կետի պահանջները:

Կարգը սահմանում է նաև «միջին սպառող» հասկացությունը: Կարգի 117-րդ կետի համաձայն` նույն Կարգի իմաստով միջին սպառողն այն սպառողն է, ում հիշողությունը, ունակություններն ու մասնագիտական պատրաստվածությունը, ընդհանուր վերաբերմունքը գրաֆիկական պատկերների մշակման, համեմատության և գնահատման հարցում խիստ ուղղորդված և արտահայտված չեն:

Կարգի 118-րդ կետի համաձայն` ապրանքային նշանների` շփոթելու աստիճանի նմանությունը որոշելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև այն ապրանքների առանձնահատկությունը, որոնց համար գրանցման է ներկայացված նշանը (...):

Կարգն առանձնացնում է ապրանքային նշանի նմանության երեք հիմնական դրսևորում` ձայնային (հնչյունային), գրաֆիկական (տեսողական) և իմաստային (արտահայտած մտքի) (Կարգի 121-րդ կետ): Իսկ Կարգի 122-124-րդ կետերը համապատասխանաբար ամրագրում են ձայնային, գրաֆիկական և իմաստային նմանությունը որոշող հիմնական հատկանիշները:

Ըստ Կարգի 122-րդ կետի` ձայնային նմանությունը հիմնականում որոշվում է հետևյալ հատկանիշներով`

1) համեմատվող նշաններում մոտ և համընկնող հնչյունների առկայությամբ.

2) նշանը կազմող մոտ և համընկնող հնչյունների մոտիկությամբ.

3) մոտ հնչյունների և հնչյունային կապակցությունների` միմյանց նկատմամբ դասավորվածությամբ.

4) համընկնող վանկերի առկայությամբ և դրանց դասավորվածությամբ.

5) նշանի մեջ պարունակվող վանկերի ընդհանուր քանակով.

6) նշաններում համընկնող հնչյունային կապակցությունների տեղով.

7) ձայնավորների կազմի մոտիկությամբ.

8) բաղաձայնների կազմի մոտիկությամբ.

9) նշանների համընկնող մասերի բնույթով.

10) նշաններից մեկը մյուսի մեջ մտնելով, հատկապես բառային արտահայտությունների, այդ թվում` ֆիրմային անվանումների մեջ: Այս դեպքում համընկնող վանկերի առկայության կամ մի նշանը մեկ այլ նշանի մեջ մտնելու դեպքում նմանության ծագման հարցում որոշիչ գործոն է համարվում համընկնող մասերի սկզբնական դիրքը: Որոշ դեպքերում նշանների նման ճանաչման հիմք կարող է հանդիսանալ ինչպես սկզբնամասերի, այնպես էլ վերջնամասերի համընկնումը` տարբեր միջնամասերի դեպքում.

11) շեշտադրությամբ:

Ըստ Կարգի 123-րդ կետի` գրաֆիկական նմանությունը որոշվում է հետևյալ չափանիշներով`

1) ընդհանուր տեսողական տպավորությամբ.

2) օգտագործված տառատեսակով.

3) տառերի բնույթով պայմանավորված գրաֆիկական գրելաձևով (օրինակ` տպագիր կամ ձեռագիր, մեծատառ կամ փոքրատառ, ոճավորումը և այլն).

4) միմյանց նկատմամբ տառերի դասավորվածությամբ.

5) այբուբենով, որի տառերով գրված է բառը.

6) գույնով կամ գունային համակցությամբ:

Ըստ Կարգի 124-րդ կետի` իմաստային նմանությունը որոշվում է հետևյալ հատկանիշների հիման վրա`

1) նշանների մեջ դրված նման հասկացության, գաղափարի, այդ թվում` տարբեր լեզուներով նշանների համընկնող իմաստի.

2) նշանների տարրերից որևէ համընկնող տարրի, որն առանձին իմաստ ունի և որի վրա ընկնում է տրամաբանական շեշտադրումը.

3) նշանների մեջ դրված հասկացությունների, գաղափարների հակադրության:

Հաջորդիվ` Կարգի 125-րդ կետի համաձայն` նույն Կարգի 122-124-րդ կետերում թվարկված հատկանիշները հաշվի են առնվում ինչպես առանձին, այնպես էլ տարբեր համակցություններում:

Կարգի 126-րդ կետի համաձայն` պատկերային և ծավալային ապրանքային նշաններին նման կարող են լինել`

1) պատկերային ապրանքային նշանները.

2) ծավալայինների ապրանքային նշանները.

3) համակցված ապրանքային նշանները, որոնց կազմության մեջ մտնում են պատկերային կամ ծավալային տարրեր:

Կարգի 127-րդ կետի համաձայն` պատկերային և ծավալային նշանների նմանությունը որոշվում է հետևյալ հատկանիշներով`

1) արտաքին տեսքով.

2) սիմետրիայի առկայությամբ կամ բացակայությամբ.

3) իմաստային նշանակությամբ.

4) պատկերի տեսքով և բնույթով (նատուրալիստական, ոճավորված, ծաղրանկարային և այլն).

5) գույների և երանգների զուգադրմամբ.

6) համեմատվող նշաններում մոտ և համընկնող պատկերների (տարրերի) առկայությամբ և միմյանց նկատմամբ դասավորվածությամբ.

7) նշանների համընկնող մասերի բնույթով.

8) նշաններից մեկը մյուսի մեջ մտնելով.

9) նշանների տարրերից (պատկերներից) որևէ համընկնող տարրով (պատկերով), որն առանձին իմաստ ունի, և որի վրա ընկնում է տրամաբանական շեշտը:

Կարգի 128-րդ կետի համաձայն` թվարկված հատկանիշները հաշվի են առնվում ինչպես առանձին, այնպես էլ տարբեր զուգակցություններով: Նշանների նմանությունը նմանակելու երևույթ է, որն առաջանում է նշանների տարրերի միատեսակ ընկալման արդյունքում: Նշանների նմանությունը որոշվում է դրանց տարրերի ընդհանրությամբ: Նմանության աստիճանի վրա ազդեցություն է թողնում համընկնող և չհամընկնող տարրերի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը նշանի ընդհանուր հորինվածքում:

Ըստ Կարգի 129-րդ կետի` ապրանքային նշանների նմանության առավել ընդհանուր չափանիշը տնտեսական շրջանառության ընթացքում սպառողի կողմից դրանք շփոթելու հնարավորությունն է: Նշանի նմանությունը որոշելիս հաշվի է առնվում, որ սպառողը, որպես կանոն, հնարավորություն չունի համեմատելու երկու նշանները, այլ առաջնորդվում է նախկինում տեսած նշանի մասին ունեցած ընդհանուր տպավորությամբ:

Կարգը սահմանում է նաև համակցված ապրանքային նշանների նմանությունը որոշելու կանոնները: Այսպես.

Կարգի 131-րդ կետի համաձայն` համակցված նշանների նմանությունը որոշելիս օգտագործվում են նույն Կարգի 120-128-րդ կետերում թվարկված հատկանիշները, ինչպես նաև ուսումնասիրվում է հայտարկված ապրանքային նշանի մեջ նույնական կամ նման տարրի զբաղեցրած տեղի (դիրքի) նշանակությունը:

Կարգի 132-րդ կետի համաձայն` համակցված ապրանքային նշանների նմանությունը որոշելիս հաշվի է առնվում դրանց մեջ առկա բառային տարրերի նմանության հարցն առանձին վերցված, եթե դրանց մեջ տվյալ տարրերը հանդիսանում են հիմնական ընկալման տարրեր կամ տվյալ նշանների` այսպես կոչված «առաջնային ընկալման» տարրեր կամ «անվանումներ»:

Միաժամանակ Կարգի 133-րդ կետի համաձայն` համակցված ապրանքային նշանի գրանցումը ենթակա է մերժման, եթե առկա է ավելի վաղ առաջնության թվական ունեցող իրավական պահպանություն ստացած ապրանքային նշան, որի հիմնական ընկալման բառային տարրը շփոթելու աստիճանի նման է հայտարկված նշանի հիմնական ընկալման բառային տարրին, այդ թվում` նաև այն դեպքերում, երբ այդ բառային տարրերը գրված են տարբեր լեզուներով: Այս դեպքում հայտարկված ապրանքային նշանը կարող է գրանցվել միայն ավելի վաղ առաջնության թվական ունեցող իրավական պահպանություն ստացած ապրանքային նշանի իրավատիրոջ համաձայնությամբ (ներկայացվում է փաստաթղթի բնօրինակը):

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ապրանքային նշանների շփոթելու աստիճանի նմանությունը որոշելու կանոններին, արձանագրել է. «(...) շփոթելու աստիճան նման ապրանքային նշանի կիրառումը մեկ այլ ապրանքային նշանի տարրերի նմանակումն է, որը թեև չի կարող գնահատվել որպես նույնական նշանի կիրառում, սակայն բավարար է սպառողի մոտ շփոթություն առաջացնելու համար: Շփոթությունը, մասնավորապես, կարող է արտահայտվել սպառողի մոտ` տպավորություն ստեղծելով, որ երկու տարբեր ապրանքներ կամ ծառայություններ համապատասխանաբար արտադրվում կամ մատուցվում են միևնույն անձի կողմից այն դեպքում, երբ իրականում այդպես չէ: Ընդ որում, սպառողը, ակնկալելով կոնկրետ անձի արտադրանքի որոշակի որակ, որին նախապես ծանոթ է եղել, կարող է միայն հիասթափություն ապրել մեկ ուրիշի արտադրանքում դրա բացակայության պատճառով:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շփոթելու աստիճան նման ապրանքային նշանի կիրառման փաստն արձանագրելու համար կարևորել է հետևյալ երեք տարրերի միաժամանակյա առկայությունը: Դրանք են`

1. համապատասխան ապրանքների նույնական կամ նույնատիպ լինելը.

2. նշանների նմանությունը.

3. սպառողի մոտ շփոթություն առաջանալու վտանգը:

Նմանակման վերոնշյալ առաջին երկու տարրերը` ապրանքների նույն կամ նույնատիպ լինելը, ինչպես նաև նշանների նմանությունը, օբյեկտիվ տարրեր են, իսկ սպառողի մոտ շփոթություն առաջանալու վտանգը` սուբյեկտիվ տարր: (...)

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը եզրահանգել է, որ շփոթելու աստիճան նմանության փաստն արձանագրելու համար բավականին մեծ կարևորություն է տրվում մի այնպիսի հանգամանքի առկայությանը, ինչպիսին է ապրանքների նույն կամ նույնատիպ լինելը: Մասնավորապես, վերջինիս մանրակրկիտ և պատշաճ գնահատման դեպքում կարելի է եզրահանգումներ անել այն մասին, թե որքանով ապրանքների նույն կամ նույնատիպ լինելը կարող է ազդեցություն ունենալ սպառողների գիտակցության վրա` այս կամ այն ապրանքային նշանով անհատականացված ապրանքի ընտրության հարցում, և որն է ապրանքի նույն կամ նույնատիպ լինելու ազդեցությունը և դրա չափաբաժինը` սպառողների շրջանում համապատասխան ապրանքն արտադրողի հարցում շփոթության առաջացման համար:

Անդրադառնալով բառային ապրանքային նշանների նմանությունը որոշելու հարցին` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ բառային ապրանքային նշանները, որպես կանոն, դասվում են այն ապրանքային նշանների շարքին, որոնք ընկալվում են միաժամանակ տեսողական, իմաստային և ձայնային եղանակով: Այսինքն` բառային ապրանքային նշանն առկա է և իրականացնում է իր առջև դրված գործառույթները` անկախ դրա հավելումներից, հետևաբար երկու նշանները պետք է գնահատվեն ինքնուրույնաբար` առանց հաշվի առնելու դրանց ներկայացման եղանակը, իսկ համեմատության առարկա պետք է դառնա միայն համապատասխան նշանը` առանց հաշվի առնելու այդ նշանի գեղագրությունը: Այսինքն` ապրանքային նշաններում պաշտպանության օբյեկտ է հանդիսանում միայն հիմնական տարբերակիչ տարրը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ համապատասխան նշանին կատարված հավելումներն այնքանով են փոխում այդ նշանը, որ հիմնական տարրը կորցնում է իր անհատականությունը և տարբերակիչ նշանակությունը:

Ըստ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` երկու ապրանքային նշանների համեմատության ընթացքում դատարանը պետք է հաշվի առնի ապրանքային նշանների թե' նմանությունները, թե' տարբերությունները:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով սպառողի մոտ շփոթություն առաջանալու վտանգին, արձանագրել է, որ ապրանքային նշանի նմանակման փաստն արձանագրելու համար պարտադիր է նաև սուբյեկտիվ տարրի առկայությունը, այն է` սպառողի մոտ շփոթություն առաջանալու վտանգի առկայությունը:

Շփոթության վտանգն առկա է այն դեպքում, երբ նմանակումը սպառողին մղում է այն մտքին, որ այդ նշանով անհատականացված ապրանքն իրեն նախկինում հայտնի արտադրողի ապրանքն է, ինչը նրան ստիպում է կամ կարող է ստիպել ընտրելու ոչ այն ապրանքը, որը նա փնտրում է: Ընդ որում, իրավախախտման փաստն արձանագրելու համար բավարար է «շփոթության իրական հավանականությունը», այլ ոչ «փաստացի շփոթությունը»:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ, որպես կանոն, շփոթության առաջացման վտանգն ուղղակիորեն կապված է ապրանքային նշանների նմանության հետ, և այն վերջինիս տրամաբանական հետևանքն է: Այսինքն` ոչ նման ապրանքային նշանների դեպքում շփոթության առաջացման վտանգը բացառվում է:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը գտել է նաև, որ շփոթության առաջացման վտանգը գնահատելիս պետք է հաշվի առնվի նաև ապրանքային նշանի հանրահայտ լինելու հանգամանքը, քանի որ հանրահայտ ապրանքային նշանների նմանակման դեպքում սպառողի սխալվելու հավանականությունն ավելի է մեծանում: Այս պարագայում սպառողը, նմանակված ապրանքային նշանը նմանեցնելով հանրահայտ ապրանքային նշանին, այլևս կարող է ուշադրություն չդարձնել այն չնչին տարբերություններին, որոնք առկա են այդ ապրանքային նշանների միջև: Բացի այդ, նման դեպքերում էական չէ նաև հանրահայտ ապրանքային նշանով անհատականացված ապրանքի նույն կամ նույնատիպ լինելու հանգամանքը, քանի որ հանրահայտ ապրանքային նշաններին իրավական պահպանություն է տրվում նաև դրանք միանգամայն տարբեր ապրանքների անհատականացման համար օգտագործելու դեպքերում:

i

ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ միայն վերը թվարկված երեք տարրերի մանրակրկիտ գնահատման արդյունքում դատարանները կարող են հետևություն անել ապրանքային նշանների շփոթելու աստիճան նմանության փաստի վերաբերյալ (տե՛ս, «Երևանի կոնյակի գործարան» ՓԲԸ-ն ընդդեմ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության մտավոր սեփականության գործակալության ՎԴ/4241/05/11 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.07.2014 թվականի որոշումը):

Մեկ այլ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը գտել է. «Շփոթություն առաջացնելու հավանականության գնահատումը բարդ ապացուցողական գործընթաց է, որի շրջանակներում անհրաժեշտ է պարզել.

1. համապատասխան ապրանքների նույնականությունը կամ նույնատիպությունը,

2. գրանցված ապրանքային նշանի և հայցվորի կողմից օգտագործվող ապրանքային նշանի նմանությունը,

3. սպառողի մոտ շփոթություն առաջանալու վտանգը:

(...)

Միաժամանակ, սպառողի մոտ շփոթություն առաջանալու վտանգը գնահատելու համատեքստում հարկ է, ի թիվս այլնի, ղեկավարվել հետևյալ կանոններով.

- համեմատվող ապրանքային նշաններով անհատականացվող ապրանքների նույնական կամ նույնատիպ լինելը գործոն է, որը կարող է նպաստել շփոթություն առաջանալու հավանականությանը,

- համեմատվող ապրանքային նշանների տարբերությունների առկայությունն ինքնին չի բացառում շփոթություն առաջանալու վտանգը,

- շփոթություն առաջանալու վտանգը պետք է դիտարկել միջին սպառողի ընկալման տեսանկյունից,

i

- պետք է նկատի ունենալ, որ միջին սպառողն ապրանքի ընտրություն կատարելիս հնարավորություն չունի համեմատել ապրանքային նշանները և վեր հանել դրանց տարբերությունները. միջին սպառողն ընտրություն կատարելիս առաջնորդվում է իրեն հայտնի ապրանքային նշանի մտապատկերով» (տե՛ս «Գոլդն Գրեյպ ԱրմԱս» ՍՊԸ-ի ընդդեմ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության մտավոր սեփականության գրասենյակի թիվ ՎԴ/3128/05/20 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 13.11.2024 թվականի որոշումը):

Վերահաստատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը նախ արձանագրում է, որ զանազանելիությունն ապրանքային նշանի հիմնական որակն է: Այն ենթադրում է, որ նշանը բավարար չափով յուրահատուկ է դրանով անհատականացված ապրանքը կամ ծառայությունը նույնից կամ նույնատիպից տարբերելու համար: Ավելին, ապրանքային նշանի զանազանելիության աստիճանն ազդում է դրա իրավական պահպանության ուժգնության վրա: Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանը նշում է, որ հայտարկվող ապրանքային նշանի գրանցման հարցը քննարկելիս առանցքային նշանակություն ունի ապրանքային նշանի զանազանելիության գնահատումը հենց միջին սպառողի կողմից շփոթելու հավանականության համատեքստում: Այլ կերպ ասած` իրավասու մարմնի խնդիրն է պարզել, թե որոնք են համեմատվող ապրանքային նշանների հիմնական համընկնող տարրերը (բառեր, հնչյուններ, գույներ, ոճավորում), և ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ դրանք սպառողի ընկալման վրա` շփոթության վտանգի առաջացման տեսանկյունից: Ընդ որում, համեմատվող ապրանքային նշանների նմանությունը որոշելիս ուղենիշային է ձայնային (հնչյունային), գրաֆիկական (տեսողական) և իմաստային (արտահայտած մտքի) նմանության առկայության կամ բացակայության պարզումը:

Այսպիսով, վերոշարադրյալի հաշվառմամբ` Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ շփոթության աստիճանի նմանությունը ենթադրում է ապրանքային նշանների միջև տեսողական, հնչյունային կամ իմաստային համեմատության մակարդակում այնպիսի ծավալի համընկնման առկայություն, որը կարող է միջին տեղեկացվածությամբ սպառողի մոտ առաջացնել թյուր համոզմունք` առ այն, որ տվյալ նշանով անհատականացվող ապրանքը կամ ծառայությունը պատկանում է իրեն արդեն իսկ հայտնի տնտեսվարողին: Ուստիև կարևոր է, որպեսզի շփոթության հավանականության գնահատման ժամանակ հաշվի առնվի ընդհանուր տպավորությունը, որը նշանը թողնում է միջին տեղեկացվածությամբ սպառողի վրա, քանի որ վերջինս սովորական առևտրային պայմաններում հազվադեպ է տեսնում համեմատվող ապրանքային նշանները կողք կողքի: Այս համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը կրկին ընդգծում է, որ շփոթություն առաջացնելու հավանականության գնահատումը բարդ ապացուցողական գործընթաց է, և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ ապրանքային նշանների նմանության և շփոթության հավանականության գնահատման գլխավոր չափանիշն այն է, թե ինչպես է տվյալ նշանն ընկալվում միջին սպառողի կողմից, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կարևոր է այդ գործընթացում բացահայտել համեմատվող ապրանքային նշանների «առաջնային ընկալման» տարրերի առկայությունը և դրանով պայմանավորված սպառողի ընկալումը:

Նշվածը հատկապես կարևորվում է հանրահայտ ապրանքային նշանների համեմատության գործընթացում, քանի որ եթե սովորական պայմաններում ապրանքային նշանների շփոթելու աստիճան նմանության հարցը որոշվում է հետևյալ երեք տարրերի` մասնավորապես ապրանքների նույնական կամ նույնատիպ լինելու, նշանների նմանության և սպառողի մոտ շփոթություն առաջացնելու վտանգի միաժամանակյա առկայության փաստն արձանագրելով, ապա հանրահայտ ապրանքային նշանների դեպքում այս տարրերից առաջինի, այն է` ապրանքների նույնական կամ նույնատիպ լինելու հատկանիշի առկայությունը պարտադիր չէ: Այլ կերպ ասած` հանրահայտ ապրանքային նշանների շփոթելու աստիճան նմանության հարցը պարզելիս բավարար է բացահայտելը նշանների նմանության և սպառողի մոտ շփոթություն առաջացնելու վտանգի առկայությունը:

 

Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների կիրառումը սույն գործի փաստերի նկատմամբ.

Դիմելով դատարան` Ընկերությունը պահանջել է պարտավորեցնել Գրասենյակին ընդունել բարենպաստ վարչական ակտ` Ընկերության կողմից հայտարկված թիվ 20211720 համարով «օտ Մարտինա «Սենդվիչ»» համակցված ապրանքային նշանը Ընկերության անվամբ գրանցելու վերաբերյալ` վերացնելով Գրասենյակի 11.11.2021 թվականի «Ապրանքային նշանի գրանցումը մերժելու մասին» 14.03.2022 թվականի կրկնակի փորձաքննության և Գրասենյակի բողոքարկման խորհրդի նախագահի 14.10.2022 թվականի թիվ 2022-9-2-Ա որոշումները:

Դատարանը 22.05.2023 թվականի վճռով հայցը բավարարել է այն պատճառաբանությամբ, որ. «(...) «օտ Մարտինա» հիմնական գրառումը հանդիսանում է ապրանքային նշանի հիմնական տարրը և զբաղեցնում է մեծ տեղ համակցված ապրանքային նշանում: Ի տարբերություն «Սենդվիչ Grand Candy» ապրանքային նշանի, որում «Սենդվիչ (Սենդվիչ)» գրառման տառաչափը մի քանի անգամ մեծ է, «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊ ընկերության ապրանքային նշանում այն գրված է ավելի փոքր տառաչափով: Բացի այդ, «սենդվիչ» տարրն օգտագործվում է «մոլոչնոե մոռոժենոե «սենդվիչ» վանիլնոյե» արտահայտության մեջ: Առանձնացված նարնջագույն ֆոնի վրա ավելի փոքր սպիտակ տառերով առկա է «դավայ պոիգռաեմ!» գրառումը: Միաժամանակ, ապրանքային նշանի վրա որպես խորհրդանիշ, օգտագործված է սագի ոճավորված պատկերը, որը պատկերված է նաև «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊ ընկերության տարբեր արտադրանքների վրա: «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության պաղպաղակի պիտակի վրա առկա է թխվածքաբլիթի և պաղպաղակի համադրությամբ («սենդվիչի») ուղղանկյուն ձևով, ընդ որում` փաթեթվածքի վրա առկա է թխվածքաբլիթի կծած պատկեր, իսկ «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊ ընկերության թխվածքաբլիթը կլոր է: Բացի այդ, Ընկերության արտադրանքի պարագայում թխվածքաբլիթի վրա կատարված է «ՄԱՐՏԻՆ» գրառումը, և առկա է ոճավորված «Մ» տառը: Գունային երանգների մասով, օգտագործված է կապույտ գույնը, սակայն տարբեր երանգներով, մասնավորապես` «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության ապրանքային նշանում օգտագործված են կապույտի գույնի մի քանի երանգներ և տեսողական առումով ընդհանուր գունային երանգը մուգ կապույտն է, մինչդեռ «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊ Ընկերության ապրանքային նշանի մեջ պաղպաղակի գունային երանգը երկնագույն է: (...) «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության անվամբ գրանցված «Սենդվիչ Grand Candy» ապրանքային նշանում «Սենդվիչ» բառն ինքնուրույն պահպանության օբյեկտ չէ, որը ըստ էության, պայմանավորված է այդ տարրի` ապրանքի նկարագրական հատկանիշով, այսինքն` սենդվիչ բառը բնութագրում է պաղպաղակի ձևը, այն է` երկու շերտի` թխվածքաբլիթի արանքում միջուկից կազմված պաղպաղակ: Նույն տրամաբանությամբ պաղպաղակի շուկայում կան այլ ձևի պաղպաղակներ, օրինակ` կոն, բրիկետ, բաժակ և այլն, որոնք նկարագրում են տվյալ պաղպաղակի ձևը: Նշված տարրերը հանդիսանում է այնպիսի տարրեր, որոնք չեն կարող գրանցվել որպես ինքնուրույն պահպանության ենթակա ապրանքային նշաններ, հետևաբար դրանք օգտագործվում են համակցված ապրանքային նշաններում:

Ինչ վերաբերում է այն փաստարկին, որ «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության` «Սենդվիչ Grand Candy» ապրանքային նշանը գրանցվել է որպես հանրահայտ ճանաչված, ապա (...) հանրահայտ է ճանաչվել համակցված ապրանքային նշանը, որում «Սենդվիչ» բառն ինքնուրույն իրավական պահպանության օբյեկտ չէ, այսինքն` այն կարող է բարեխղճորեն օգտագործվել այլ սուբյեկտների կողմից: Նման մոտեցման տրամաբանությունը բխում է նաև այն ելակետից, որ եթե «Սենդվիչ» տարրին հանրահայտ ճանաչվածության տեսանկյունից տրվի ինքնուրույն իրավական պահպանություն, ապա կստեղծվի մի իրավիճակ, որ Հայաստանի Հանրապետությունում ցանկացած այլ սուբյեկտ առևտրի կամ ծառայությունների նույնանման կամ այլ ոլորտում զրկված կլինի այն որևէ կերպ օգտագործելու հնարավորությունից: Այլ կերպ ասած, կարգելվի ցանկացած ապրանքային նշանում «Սենդվիչ» տարրի օգտագործումը, մինչդեռ, ինչպես արդեն նշվեց վերոգրյալում, տվյալ բառը ունի ապրանքի նկարագրական նշանակություն:

(...) Սույն պարագայում հայտարկվող ապրանքային նշանը նման չէ հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանին, քանի որ «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊ ընկերության ապրանքային նշանը ներառում է նաև պատկեր և գրառումներ (Սագի պատկեր, «օտ Մարտինա» գրառում, «դավայ պոիգռաեմ!» գրառում), որի չափերը ավելի մեծ են, ուստի այն համարվում է առաջնային ընկալման տարր և սպառողի մոտ առաջին հերթին ապրանքային նշանում տպավորվում է կենդանու պատկերը, «օտ Մարտինա» և «դավայ պոիգռաեմ!» գրվածքները: Ընդ որում առկա է «մոլոչնոե մոռոժենոե «սենդվիչ» վանիլնիյ» գրառումը, որը պատկերված է աջ անկյունային մասում, որպես տվյալ արտադրանքի ձևը բացահայտող գրառում: (...) քննարկվող նշանները կողք կողքի ցուցադրելու արդյունքում ակնհայտ է դառնում, որ դրանց միջև ևս առկա չէ տեսողական (գրաֆիկական) նմանություն: Դատարանը գտնում է, որ նշանները չունեն նաև իմաստային նմանություն` հետևյալ պատճառաբանությամբ. Սույն պարագայում նշանների բառային արտահայտություններում ընդհանուր է միայն «սենդվիչ» բառի առկայությունը, սակայն միայն այդ փաստի ուժով նշանները չեն կարող համարվել իմաստային առումով նման կամ նույնական: «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊ ընկերության ապրանքային նշանը բացի «սենդվիչ» գրառումից, ներառում է նաև պատկեր և գրառումներ (Սագի պատկեր, «օտ Մարտինա» գրառում, «դավայ պոիգռաեմ!» գրառում), որի չափերը ավելի մեծ են և համարվում են առաջնային ընկալման տարր, հետևաբար սպառողի մոտ առաջին հերթին ապրանքային նշանում տպավորվում է կենդանու պատկերը, «օտ Մարտինա» և «դավայ պոիգռաեմ!» գրվածքները, իսկ հայտարկվող ապրանքային նշանի աջ անկյունային մասում առկա «մոլոչնոե մոռոժենոե «սենդվիչ» վանիլնիյ» գրառումը, տվյալ դեպքում հանդես է գալիս որպես տվյալ արտադրանքի ձևը բացահայտող գրառում: ««Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության «Սենդվիչ Grand Candy» հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանում, որպես առաջնային ընկալման տարր հանդես է գալիս միայն «ՍԵՆԴՎԻՉ» գրառումը: Սպառողը, տեսնելով կարճ գրառմամբ «սենդվիչ» բառը, առաջին հայացքից միանգամից հասկանում է, որ «սենդվիչ» բառը և «Սագի պատկերով, «օտ Մարտինա» գրառումով, «դավայ պոիգռաեմ!» և «օտ Մարտինա սենդվիչ» գրառումով բառակապակցությունները նույնը չեն: Տվյալ դեպքում ակնհայտ է նաև, որ «Սենդվիչ Grand Candy» և «օտ Մարտինա սենդվիչ» ապրանքային նշանների միջև առկա չէ նաև ձայնային նմանություն: (...) «Սենդվիչ Grand Candy» և «օտ Մարտինա սենդվիչ» համակցված ապրանքային նշանների միջև բացակայում է նշանների նմանությունը»:

Վերաքննիչ դատարանը 12.02.2025 թվականի որոշմամբ երրորդ անձ «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ի և Գրասենյակի վերաքննիչ բողոքները բավարարել է` Դատարանի վճիռը բեկանել և փոփոխել է` Ընկերության հայցը մերժել է հետևյալ հիմնավորումներով. «(...) սույն գործով երրորդ անձ «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերությունը հանդիսանում է 03.07.2018 թվականի թիվ 20181057 հայտի հիման վրա 12.03.2019 թվականին գրանցված և 01.08.2020 թվականին սկսած հանրահայտ ճանաչված այնպիսի ապրանքային նշանի իրավատերը, որպիսի ապրանքային նշանում, ի թիվս այլնի, առկա բառային արտահայտություններում ներառված է նաև` «Սենդվիչ» (ռուսերեն լեզվով) գրառումը, բառային տարրը, որտեղ «C» տառը գրված է մեծատառով, իսկ մնացած տառերը գրված են փոքրատառերով, միաժամանակ տվյալ ապրանքային նշանը գրանցված է ԱԾՄԴ 30-րդ դասում ընդգրկված ապրանքատեսակների ներքո, որոնց թվում ներառված է նաև պաղպաղակը: Մինչդեռ, սույն գործով հայցվոր Ընկերության 10.08.2021 թվականի թիվ 20211720 հայտի և դրան կից գրանցման ներկայացված ապրանքային նշանի պատկերի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Ընկերության կողմից գրանցման ներկայացված ապրանքային նշանի` բառային արտահայտություններում, ի թիվս այլնի, նույնպես ներառվել է «Սենդվիչ» (ռուսերեն լեզվով) գրառումը, բառային տարրը` ներառված չակերտներում, որտեղ նույնպես «C» տառը գրված է մեծատառով, իսկ մնացած տառերը գրված են փոքրատառերով, միաժամանակ հայտարկվող ապրանքային նշանը նույնպես դասակարգվել է ԱԾՄԴ 30-րդ դասում, ապրանքատեսակը` պաղպաղակ:

(...) սույն գործով հայցվոր Ընկերության կողմից գրանցման ներկայացված ապրանքային նշանով և Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված և Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հանրահայտ ճանաչված լինելու հիմքով պահպանվող ապրանքային նշանով անհատականացվում են նույն ապրանքը` պաղպաղակը, միաժամանակ գրանցման ներկայացված ապրանքային նշանում ամբողջությամբ վերարտադրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գրանցված և Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հանրահայտ ճանաչված լինելու հիմքով պահպանվող ապրանքային նշանում ներառված միևնույն բառային տարրը` «Սենդվիչ» (ռուսերեն լեզվով) գրառումը, միայն այն տարբերությամբ, որ գրառումը ներառված է չակերտներում, որպիսի նմանություններով հայցվոր Ընկերության կողմից հայտարկված նիշով ապրանքային նշան գրանցվելու պարագայում կարող է շփոթություն առաջանալ երրորդ անձ «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության անվամբ գրանցված, ինչպես նաև հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի նկատմամբ, ինչն էլ կարող է սպառողին մոլորության մեջ գցել և հանդիսանալ հայցվոր Ընկերության կողմից խնդրարկված ապրանքային նշանի և Հայաստանի Հանրապետությունում հանրահայտ համարվող ապրանքային նշանի իրավատիրոջ` «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության միջև կապ ենթադրելու պատճառ, ինչն էլ իր հերթին կարող է վնաս հասցնել վերջինիս շահերին կամ հանգեցնել անհիմն առավելությունների` հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի համբավի շնորհիվ: (...) տվյալ դեպքում հայցվոր Ընկերության կողմից ապրանքային նշանի հայտով հայտարկվող նիշի` «Սենդվիչ» գրառումը, այդ թվում` այլ լեզուներով գրադարձությամբ կամ թարգմանությամբ, հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի առաջնային ընկալման նիշ և չի կարող գրանցվել, օգտագործվել այլ անձանց կողմից պաղպաղակի մակնշման համար, քանի որ դրա արդյունքում կխախտվեն երրորդ անձ «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության` որպես հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի իրավատիրոջ բացառիկ իրավունքները, որոնք երաշխավորված են թե՛ միջազգային իրավանորմերով, թե՛ ներպետական օրենսդրությամբ: (...)»:

Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստերը և Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.

Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ հայտարկվող ապրանքային նշանի գրանցումը մերժվել է ավելի վաղ ապրանքային նշանին (Հայաստանի Հանրապետությունում հանրահայտ ճանաչված) շփոթելու աստիճան նման լինելու հիմքով` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում բացահայտել ապրանքային նշանի գրանցումը մերժելու նշված հարաբերական հիմքի տարրերից յուրաքանչյուրի առկայությունը (բացակայությունը) առանձին-առանձին: Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ հանրահայտ ապրանքային նշանների իրավական պահպանության առանձնահատկություններին, քանի որ սույն գործով հակադրվող ապրանքային նշանը` «Սենդվիչ Grand Candy» համակցված ապրանքային նշանը, 12.03.2019 թվականի թիվ 28607 վկայագրի համաձայն` Հայաստանի Հանրապետությունում ճանաչվել է որպես հանրահայտ ապրանքային նշան: Այսպես.

i

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, նախկինում կայացրած որոշմամբ անդրադառնալով հանրահայտ ապրանքային նշանի իրավական պահպանության առանձնահատկություններին, արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ. «(...) հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշաններն օգտվում են պահպանության առանձնահատուկ մեխանիզմներից: Մասնավորապես` վերջիններիս իրավական պահպանությունը դուրս է գալիս գրանցամատյանում նշված ապրանքների շրջանակից և կառուցվում է այդ ապրանքային նշանների հանրահայտության հիման վրա: Այսինքն` հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանը պաշտպանված է ոչ միայն այն ապրանքների համար (կամ դրանց նույնանման), որոնց համար գրանցված է ապրանքային նշանը, այլև մյուս բոլոր ապրանքների նկատմամբ, եթե նման օգտագործումն անհիմն առավելությունների կբերի կամ վնաս կհասցնի հանրահայտ ապրանքային նշանի տարբերակիչ բնույթին կամ համբավին (ճանաչվածությանը): Վերոնշյալ պայմաններից որևէ մեկի առկայությունը բավարար է հանրահայտ ապրանքային նշանի իրավատիրոջ իրավունքների խախտումն արձանագրելու համար» (տե՛ս, «Երևանի կոնյակի գործարան» ՓԲԸ-ն ընդդեմ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության մտավոր սեփականության գործակալության ՎԴ/4241/05/11 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 18.07.2014 թվականի որոշումը):

 

Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ` անկախ այն հանգամանքից համեմատվող ապրանքային նշաններից մեկը հանրահայտ է, թե` ոչ, միևնույն է հայտարկվող ապրանքային նշանի գրանցման հարցը քննարկելիս առաջնային և գլխավոր նախապայմանը հակադրվող ապրանքային նշանի հետ շփոթության աստիճան նմանության բացառումն է: Վերոգրյալ դատողության հիմքում ընկած է օրենսդրական կարգավորումն առ այն, որ Հայաստանի Հանրապետությունում հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի իրավատերն իրավունք ունի նաև արգելելու այլ անձանց` առանց իր թույլտվության արդյունաբերական կամ առևտրային գործունեության ընթացքում օգտագործել նիշ, որն իրենից ներկայացնում է հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի վերարտադրությունը, նմանակումը կամ թարգմանությունը, կարող է շփոթություն առաջացնել վերջինիս հետ և օգտագործվում է նույնական և (կամ) նույնատիպ ապրանքների նկատմամբ, ինչպես նաև իրավունք ունի արգելելու այլ անձանց` առանց իր թույլտվության օգտագործել արդյունաբերական կամ առևտրային գործունեության մեջ ոչ նույնատիպ ապրանքների և (կամ) ծառայությունների նկատմամբ այնպիսի նիշ, որը կարող է ընկալվել որպես հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի վերարտադրություն, նմանակում կամ թարգմանություն, և կարող է շփոթություն առաջացնել, եթե տվյալ նիշի օգտագործումն այդ ապրանքների կամ ծառայությունների նկատմամբ կապ է ենթադրում այդ ապրանքների և (կամ) ծառայությունների և այն ապրանքների և (կամ) ծառայությունների միջև, որոնց նկատմամբ օգտագործվում է հանրահայտ ապրանքային նշանը, և այդպիսի օգտագործումը կարող է վնաս հասցնել հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի իրավատիրոջ շահերին (Օրենքի 30-րդ հոդված):

Այսինքն, ստացվում է, որ հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի իրավատիրոջն Օրենքի 12-րդ հոդվածով սահմանված իրավունքներին զուգահեռ տրամադրված է նաև իրավունք`

ի արգելելու այլ անձանց առանց իր թույլտվության արդյունաբերական կամ առևտրային գործունեության ընթացքում օգտագործել նիշ, եթե այն իրենից ներկայացնում է հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի վերարտադրությունը, նմանակումը կամ թարգմանությունը և կարող է շփոթություն առաջացնել հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի հետ և օգտագործվում է նույնական և (կամ) նույնատիպ ապրանքների նկատմամբ (թվարկված բոլոր պայմանների համաժամանակյա առկայությունը պարտադիր է):

կամ

. արգելելու այլ անձանց առանց իր թույլտվության արդյունաբերական կամ առևտրային գործունեության ընթացքում օգտագործել արդյունաբերական կամ առևտրային գործունեության մեջ ոչ նույնատիպ ապրանքների և (կամ) ծառայությունների նկատմամբ նիշ, եթե այն կարող է ընկալվել որպես հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի վերարտադրությունը, նմանակումը կամ թարգմանությունը և օգտագործվում է ոչ նույնատիպ ապրանքների և (կամ) ծառայությունների նկատմամբ և կարող է շփոթություն առաջացնել, եթե տվյալ նիշի օգտագործումն այդ ապրանքների կամ ծառայությունների նկատմամբ կապ է ենթադրում այդ ապրանքների և (կամ) ծառայությունների և այն ապրանքների և (կամ) ծառայությունների միջև, որոնց նկատմամբ օգտագործվում է հանրահայտ ապրանքային նշանը, և այդպիսի օգտագործումը կարող է վնաս հասցնել հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի իրավատիրոջ շահերին (թվարկված բոլոր պայմանների համաժամանակյա առկայությունը պարտադիր է):

Այսպիսով, վերոնշյալ իրավանորմերի վերլուծությունից ակնհայտ է, որ հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի իրավական պահպանության մեխանիզմների կիրառման հիմքում նույնպես դրված է շփոթություն առաջացնելու հանգամանքը:

Ամփոփելով վերոգրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանրահայտ ճանաչված (well-known) ապրանքային նշանների իրավական պահպանության առանձնահատուկ մեխանիզմների նախատեսումն ուղղված է այնպիսի նշանների առավել ընդլայնված պահպանության ապահովմանը, որոնք իրենց յուրահատուկ ճանաչելիության և բարձր հեղինակության շնորհիվ դարձել են շուկայում առավել հայտնի, անկախ այն հանգամանքից գրանցված են, թե` ոչ: Սակայն, ապրանքային նշանի հանրահայտ լինելն ինքնին չի սահմանափակում, չի վերացնում և չի բացառում Կարգով սահմանված այն չափանիշների և հատկանիշների կիրառումը, որոնց միջոցով կատարվում է համեմատվող նշանների շփոթության աստիճան նմանության գնահատումը: Այլ կերպ ասած` ապրանքային նշանների ձայնային, գրաֆիկական և իմաստային համեմատությունը պարտադիր է բոլոր դեպքերում, իսկ հանրահայտությունը դիտարկվում է որպես լրացուցիչ գործոն, որը կարող է բարձրացնել շփոթության առաջացման հավանականությունն անկախ ապրանքային նշանով անհատականացված ապրանքի նույն կամ նույնատիպ լինելուց:

Վերադառնալով շփոթելու աստիճան նման ապրանքային նշանի կիրառման փաստն արձանագրելու համար 3 տարրերի միաժամանակյա առկայության հարցին և այդ կապակցությամբ ստորադաս դատարանների արտահայտած դիրքորոշումներին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է.

Ապրանքների նույնական կամ նույնատիպ լինելը. թեև քննարկվող դեպքում ապրանքների նույնական կամ նմանատիպ լինելու հարցի պարզումը չունի առանցքային նշանակություն շփոթելու աստիճան նման ապրանքային նշանի կիրառման փաստն այս մասով արձանագրելու համար, քանի որ հանրահայտ ապրանքային նշանների իրավական պահպանությունն առավել ընդգրկուն է, և էական չէ ապրանքային նշանով անհատականացված ապրանքի նույն կամ նույնատիպ լինելը, այդուհանդերձ գնահատելով հայցվորի անվամբ գրանցված ապրանքային նշանի` երրորդ անձի կողմից ավելի վաղ օգտագործվող ապրանքային նշանի նկատմամբ շփոթություն առաջացնելու հավանականությունը` Վճռաբեկ դատարանը նախևառաջ արձանագրում է, որ երրորդ անձի անվամբ գրանցված ապրանքային նշանը գրանցվել է 30-րդ դասի ներքո: Իսկ 30-րդ դասի ներքո, ի թիվս այլ ապրանքատեսակների, հայտագրվել է նաև պաղպաղակը (տե՛ս, ապրանքային նշանի գրանցման թիվ 28607 վկայագիրը, հատոր 1-ին, գ. թ. 101):

Հայցվորի կողմից օգտագործվող ապրանքային նշանը ևս օգտագործվում է որպես պաղպաղակն անհատականացնող ապրանքային նշան, ուստի Վճռաբեկ դատարանը նշում է, որ խնդրո առարկա ապրանքային նշաններով անհատականացվող ապրանքները նույնատիպ են (ԱԾՄԴ-ի դասը` 30-րդ, ապրանքատեսակը` պաղպաղակ):

Նշանների նմանությունը. հիմք ընդունելով Կարգով նախատեսված հատկանիշները` Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում բացահայտել համեմատվող ապրանքային նշանների նմանությունը ձայնային (հնչյունային), գրաֆիկական (տեսողական) և իմաստային (արտահայտած մտքի) առումով: Այսպես.

Ձայնային (հնչյունային) նմանություն. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ընդհանուր ձայնային տպավորության համատեքստում շփոթության առաջացման հավանականությունը «Սենդվիչ Grand Candy» և «օտ ՄարՏինա սենդվիչ» համեմատվող ապրանքային նշաններում բացառվում է, քանի որ դրանցում գրվածքը, շեշտադրությունը և արտասանությունն էականորեն տարբեր են: Ինչ վերաբերում է «Սենդվիչ» բառային արտահայտության մասով ձայնային նմանությանը, ապա Վճռաբեկ դատարանը նկատում է, որ թեև վերջինս համեմատվող ապրանքային նշաններում հիմնական համընկնող տարրն է, սակայն սովորական խոսքում, համեմատվող նշաններում տվյալ բառի դասավորվածությամբ պայմանավորված այդ նմանությունը չեզոքանում է և հստակ չի արտահայտվում: Միաժամանակ, «Սենդվիչ Grand Candy» բառային արտահայտության մեջ շեշտը դրված է հենց «Սենդվիչ» բառի վրա, իսկ «օտ ՄարՏինա սենդվիչ» բառային արտահայտության պարագայում` «օտ ՄարՏինա» բառի վրա:

Գրաֆիկական նմանություն. Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում յուրաքանչյուր ապրանքային նշանի մասով առանձին-առանձին անդրադառնալ Կարգի 123-րդ կետում թվարկված գրաֆիկական նմանությունը որոշելու բոլոր չափանիշներին: Այսպես.

«Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ի ապրանքային նշանը գրանցվել է պետական գրանցամատյանում 12.03.2019 թվականին, վկայագրի համարը` թիվ 28607: Ըստ վկայագրի` ապրանքային նշանը պահպանվում է բաց և մուգ կապույտ, շագանակագույն, մոխրագույն, կարմիր, դեղին և սպիտակ գունային համակցությամբ: Իսկ «Սենդվիչ» բառն ինքնուրույն պահպանության օբյեկտ չէ:

«Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ի կողմից արտադրվող պաղպաղակի փաթեթվածքի կենտրոնական մասում պատկերված է ուղղանկյունաձև շոկոլադե թխվածքաբլիթ` սպիտակ (պաղպաղակի) միջուկով, անկյունից կծած տեսքով: Փաթեթվածքի կենտրոնում` անմիջապես թխվածքաբլիթի վերևում, ընդհանուր մուգ կապույտ երանգով, վերևից եզրագծված կարմիր, իսկ ներքևից` դեղին գույներով, ոճավորված տեսքով գրված է «Սենդվիչ» բառը: Նշված պատկերի հետևում արտացոլված է ձյան փաթիլ` սպիտակ երանգով: Փաթեթվածքի աջ և ձախ մասերում ուղղաձիգ երկարությամբ պատկերված են սառույցի բյուրեղներին նմանվող մոխրագույն նախշեր, որոնց վրա նկատելի են կարմիր և դեղին շեղանկյուն մասնիկներ: «Սենդվիչ» բառի վերևում` ավելի փոքր տառաչափով, գրված է «Grand Candy»:

Հաջորդիվ, «Սենդվիչ Grand Candy» ապրանքային նշանում տառերը տպագիր են և գրված են ուղիղ: Նշանում մեծատառերով գրված են միայն բառերի առաջին տառերը: Միաժամանակ «Սենդվիչ» գրառումը ներկայացված է պարզ և ոչ ծանրաբեռնված ոճավորմամբ` ընթերցողի համար անմիջապես ընթեռնելի ու հասկանալի գրվածքով: Բառային տարրերը դասավորված են միմյանց անմիջապես հարող երկու մակարդակով (2 տողով)` վերին` «Grand Candy», ստորին` «Սենդվիչ»: Ապրանքային նշանում համատեղված են ռուսերեն (կիրիլիցա) և անգլերեն (լատինատառ) այբուբենները: Որպես գունային համակցություն` օգտագործված են սառը երանգի կապույտ, կարմիր, դեղին, շագանակագույն, մոխրագույն և սպիտակ գույները:

Վերոգրյալը հիմք է տալիս Վճռաբեկ դատարանին եզրակացնելու, որ ընդհանուր տեսողական տպավորությամբ քննարկվող ապրանքային նշանում առաջնային ընկալման տարրը հենց «սենդվիչ» բառն է:

Անդրադառնալով «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊԸ-ի կողմից արտադրվող պաղպաղակի փաթեթվածքին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. փաթեթվածքի վերևում` գրեթե կենտրոնական հատվածում, խոշոր տառաչափերով, ոճավորված և սպիտակ երանգով գրված է «օտ ՄարՏինա»: Միաժամանակ, փաթեթվածքի ձախ հատվածում, որպես խորհրդանիշ, պատկերված է սպիտակ սագ` սպորտային մարզահագուստով: Պատկերին նայելիս աջ հատվածում նկատելի է սագի ձախ ձեռքը` 4 փետուրները ծալված, իսկ բթամատը, իբրև հավանության նշան, դեպի վերև պարզած վիճակում: Բթամատի վերևում` դեղին երանգով ուղղանկյունանման առանձնացված պատկերում, առկա է համեմատաբար ավելի փոքր տառաչափերով, սպիտակ երանգի գրառում, այն է` «դավայ պոիգռաեմ!»: Իսկ փաթեթվածքի աջ հատվածում պատկերված է կաթի մեջ թաթախված կլոր շոկոլադե թխվածքաբլիթ` ծայրերին անցքերի նմանվող կետիկներով և սպիտակ (պաղպաղակի) միջուկով, որի վրա նկատելի է ոճավորված «Մ» տառը և «ՄԱՐՏԻՆ» բառը: Թխվածքաբլիթի վերևի հատվածում` «օտ ՄարՏինա» գրառումից անմիջապես ներքև, գրված է «ՄՈԼՈՉՆՈԵ ՄՈՌՈԺԵՆՈԵ «Սենդվիչ» վանիլնիյ» բառային արտահայտությունը:

Ինչ վերաբերում է մյուս չափանիշներին, ապա Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը. «օտ ՄարՏինա Սենդվիչ» ապրանքային նշանում «օտ ՄարՏինա» բառային տարրը գրված է ձեռագիր ոճով` դեպի աջ թեքությամբ և շեղատառ, իսկ «Սենդվիչ» գրառումը տպագիր է, գրված չակերտների մեջ, ներկված դեղին երանգով` առանց որևէ գրաֆիկական լուծումների: Ընդ որում «Սենդվիչ» գրառումն օգտագործված է «ՄՈԼՈՉՆՈԵ ՄՈՌՈԺԵՆՈԵ» և «վանիլնիյ» բառային արտահայտությունների հետ: Նշված ապրանքային նշանում մեծատառ գրված են «Մ» և «Տ» տառերը, և «ՄՈԼՈՉՆՈԵ ՄՈՌՈԺԵՆՈԵ» բառն ամբողջությամբ, իսկ «Սենդվիչ» բառում` միայն «Ս» տառը: Բառային արտահայտությունների դասավորվածությունն ազատ ոճով է, առանց խիստ սահմանագծումների: Այբուբենն ամբողջությամբ կիրիլիցա է, իսկ գունային համադրության մասով օգտագործված է ավելի տաք գունապնակ` դեղին, նարնջագույն, բաց և մուգ կապույտ, շագանակագույն, բաց մոխրագույն և սպիտակ:

Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ` ընդհանուր տեսողական տպավորությամբ տվյալ համակցված ապրանքային նշանում առաջնային ընկալման տարրը «օտ ՄարՏինա» գրվածքն է:

Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Վերաքննիչ դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ համեմատվող ապրանքային նշանների գրաֆիկական-ոճային ձևավորումներն էապես տարբերվում են միմյանցից ինչպես պատկերների կիրառմամբ, այբուբենի ընտրությամբ, գունային լուծմամբ, այնպես էլ գրվածքների քանակով, դրանց դասավորվածությամբ և տառատեսակով: Ընդ որում, նշված տարբերությունները նշանակալի են այն չափով, որ միջին սպառողի համար ձևավորում են առանձին և ինքնուրույն ընդհանուր տեսողական տպավորություն` դրանով էլ նվազեցնելով շփոթության հավանականությունը: Այլ կերպ ասած` «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊԸ-ի ապրանքային նշանը համակցված ապրանքային նշան է, որը ներառում է պատկերներ (սագ, կլոր և ամբողջական թխվածքաբլիթ) և մի քանի գրառումներ («օտ ՄարՏինա», «Սենդվիչ», «դավայ պոիգռաեմ!», «ՄՈԼՈՉՆՈԵ ՄՈՌՈԺԵՆՈԵ» և «վանիլնիյ»), այսինքն` առաջին հայացքից ապրանքային նշանում տպավորվում է թռչնի պատկերը, իսկ բառային տարրերից` «օտ ՄարՏինա» գրառումը, մինչդեռ «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ի «Սենդվիչ Grand Candy» հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանում սպառողի մոտ տպավորվում է հենց «ՍԵՆԴՎԻՉ» գրառումը:

Միևնույն ժամանակ, նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ համեմատվող ապրանքային նշաններում նույնանում է «սենդվիչ» տարրը` Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել, որ տեսողական ընկալման մակարդակում «սենդվիչ» բառային արտահայտության համընկնումն ինքնին չի կարող դիտարկվել որպես շփոթության վտանգ ստեղծող հանգամանք, քանի որ, նախ, այն ապրանքատեսակը բնորոշող ընդհանուր բառ է (մսով, պանրով, բանջարեղենով կամ այլ մթերքով լցոնված հացաբլիթ) և այդ առումով չունի տարբերակիչ բնույթ, և բացի այդ, նշանների մյուս բաղադրիչների գեղարվեստական և կոմպոզիցիոն լուծումներն էապես տարբեր տեսք են հաղորդում վերջիններիս և ձևավորում են յուրաքանչյուր ապրանքային նշանի համար յուրատիպ և սպառողի տեսանկյունից հեշտ տարբերակվող պատկեր:

Ավելին, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապրանքային նշանի այն համակցված տարբերակների դեպքում, որոնք ընդգրկում են ինչպես բառային, այնպես էլ պատկերային կամ գրաֆիկական տարրեր, սպառողի գիտակցության մեջ նշանն ընկալվում է իբրև մեկ ընդհանուր, ամբողջական և համապարփակ տեսողական պատկեր: Այլ կերպ ասած` միջին տեղեկացված սպառողն ապրանքային նշանին նայելիս, որպես կանոն, չի կատարում նշանի բաղադրիչների տարանջատված վերլուծություն (օրինակ` բառային, պատկերային կամ գունային տարրերի առանձին ուսումնասիրություն), այլ ընկալում է նշանը որպես ամբողջական գրաֆիկական լուծում: Այսինքն` համակցված նշանների նմանության կամ տարբերության գնահատման ժամանակ առաջնահերթ դիտարկման ենթակա է ոչ թե առանձին տարրերի համեմատությունը, այլ դրանց համադրության արդյունքում ստացվող ընդհանուր տպավորությունը: Հատկանշական է նաև, որ պատկերային տարրերը, գունային լուծումները, տառատեսակն ու դրանց դասավորությունը կարող են էական ազդեցություն ունենալ սպառողի մտապատկերի վրա` փոփոխելով նշանի ընդհանուր ընկալումը նույնիսկ այն ժամանակ, երբ բառային տարրերը որոշ չափով համընկնում են: Սա առավել կարևոր է այն դեպքերում, երբ նշանների կազմում առկա են նկարագրական կամ անվանական նշանակություն ունեցող բառային տարրեր, որոնք չունեն տարբերակիչ հատկություն: Այս համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը կարևոր է համարում ընդգծել, որ «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության անվամբ գրանցված «Սենդվիչ Grand Candy» ապրանքային նշանում «սենդվիչ» բառն ինքնուրույն պահպանության օբյեկտ չէ, հետևաբար ապրանքային նշանների շփոթության աստիճան նմանությունը գնահատելիս այն չի կարող ունենալ որոշիչ դեր:

i

Իմաստային նմանություն. ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր նախկինում կայացրած որոշմամբ արձանագրել է, որ. «իմաստային տարբերությունները կամ նմանություններն էական նշանակություն են ձեռք բերում այն դեպքում, երբ համեմատվող ապրանքային նշաններում գործածված բառը (բառերը) կենցաղում ունի (ունեն) որոշակի կոնկրետ իմաստ և միջին սպառողի համար այդ իմաստն ընկալելի է: Եթե ապրանքային նշանում գործածված բառը (բառերը) միջին սպառողի ընկալմամբ որևէ իմաստ չի (չեն) արտահայտում (սպառողին, որպես կանոն, հասու չէ, թե որոշակի խումբ իմաստ չարտահայտող հնչյունների համակցությամբ հորինվածքում տվյալ ապրանքային նշանի իրավատերը կամ այն օգտագործողն ինչ իմաստ են դրել), իմաստային նմանության գործոնն էական նշանակություն չի ստանում» (տե՛ս, «Գոլդն Գրեյպ ԱրմԱս» ՍՊԸ-ի ընդդեմ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության մտավոր սեփականության գրասենյակի թիվ ՎԴ/3128/05/20 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 13.11.2024 թվականի որոշումը):

Վերոգրյալի հաշվառմամբ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ իմաստային առումով համեմատվող նշանները չեն ստեղծում շփոթության ռիսկ, քանի որ մատնանշում են տարբեր տնտեսվարողների, և դրանց միջև առկա չէ գաղափարների համընկնում. միջին սպառողի պատկերացումներում համեմատվող ապրանքային նշանների կապակցությամբ ասոցիատիվ կամ ընկալական ընդհանրության ձևավորման հավանականությունը իրատեսական չէ, քանի որ երկու ապրանքային նշաններն էլ ասոցացվում են տնտեսվարող սուբյեկտների անհատականացնող անվանումների հետ` «Սենդվիչ Grand Candy» և «օտ ՄարՏինա սենդվիչ»: Ինչ վերաբերում է համեմատվող ապրանքային նշանների բառային արտահայտություններում ընդհանուր օգտագործվող «սենդվիչ» բառի մասով իմաստային նմանությանը, ապա Վճռաբեկ դատարանը կրկին ընդգծում է, որ այն տարբերակիչ բնույթ չունեցող, ընդհանուր նշանակության տերմին է, որը բնորոշում է արտադրանքի տեսակը, ուստի միայն այդ հանգամանքը բավարար չէ փաստելու, որ նշաններն իմաստային առումով նման կամ նույնական են:

Սպառողի մոտ շփոթություն առաջանալու վտանգ. անդրադառնալով ապրանքային նշանների նմանության գնահատման սուբյեկտիվ տարրին` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն նկարագրում է իրադրություն, երբ անձը (այս դեպքում` միջին սպառողը) չի կարողանում հստակ տարանջատել, տարբերակել երկու օբյեկտներ (այս դեպքում` ապրանքային նշաններ): Այսինքն` շփոթությունը հանգեցնում է սխալ ընկալման, որը կարող է ազդել սպառողի ընտրության վրա: Ընդ որում, օրենսդիրն օգտագործել է «շփոթություն առաջանալու» եզրույթը, որը վերաբերելի է այն դեպքերին, երբ շփոթությունը դեռ տեղի չի ունեցել, բայց առկա է դրա ի հայտ գալու օբյեկտիվ հավանականություն: Այսինքն` կարևոր է ոչ թե փաստացի շփոթությունը, այլ դրա իրական հավանականությունը:

Նշվածի համատեքստում հաշվի առնելով, որ վերը շարադրված պատճառաբանությամբ հայտարկվող ապրանքային նշանը հակադրվող ապրանքային նշանի հետ ձայնային, գրաֆիկական և իմաստային առումով չի զուգորդվում և նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ ապրանքային նշանների նմանությունը գնահատելիս արդեն իսկ անդրադարձ կատարվել է սպառողի մոտ շփոթության առաջացման վտանգի հնարավորությանը` սույն բաժնում Վճռաբեկ դատարանը բավարար է համարում նշել, որ այդ փաստերի ուժով հայտարկվող և հակադրվող ապրանքային նշանների մասով միջին սպառողի մոտ շփոթություն առաջացնելու հնարավորությունը հավասարեցված է նվազագույնի: Ուստիև Վճռաբեկ դատարանի գնահատմամբ` տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանի եզրահանգումն առ այն, որ. «հայցվոր Ընկերության կողմից ապրանքային նշանի հայտով հայտարկվող նիշի` «Սենդվիչ» գրառումը, այդ թվում` այլ լեզուներով գրադարձությամբ կամ թարգմանությամբ, հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի առաջնային ընկալման նիշ և չի կարող գրանցվել, օգտագործվել այլ անձանց կողմից պաղպաղակի մակնշման համար, քանի որ դրա արդյունքում կխախտվեն երրորդ անձ «Գրանդ Քենդի» ՍՊ ընկերության` որպես հանրահայտ ճանաչված ապրանքային նշանի իրավատիրոջ բացառիկ իրավունքները, որոնք երաշխավորված են թե՛ միջազգային իրավանորմերով, թե՛ ներպետական օրենսդրությամբ» անհիմն է` նկատի ունենալով, որ քննարկվող դեպքում շփոթելու աստիճան նման ապրանքային նշանի կիրառման փաստն արձանագրելու համար բացակայում է անհրաժեշտ 3 տարրերի` ապրանքների նույնական կամ նույնատիպ լինելու, նշանների նմանության և սպառողի մոտ շփոթություն առաջացնելու վտանգի միաժամանակյա առկայությունը, ինչպես նաև որևէ ապրանքային նշանի հանրահայտ լինելը չի բացառում շփոթության առաջացման հավանականության գնահատման ապացուցողական գործընթացի իրականացումը, այլ լրացուցիչ գործոն է, որը հաշվի է առնվում ընդհանուր գնահատման ժամանակ:

Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանի դիտարկմամբ` Վերաքննիչ դատարանը քննարկվող դեպքում շփոթություն առաջացնելու հավանականության գնահատումն իրականացնելիս համեմատվող ապրանքային նշանների «առաջնային ընկալման» տարրերի առկայության մասով հանգել է սխալ եզրահանգման:

Ի լրումն վերոգրյալի` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի 28.12.2021 թվականի թիվ 390-Ա որոշմամբ հիմնավորվել է, որ ապրանքի արտաքին տեսքը, գունային համակցությունը կամ այլ ոչ ֆունկցիոնալ բնութագրերը չեն կրկնօրինակում կամ նմանակում «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ անվամբ թիվ 28607 գրանցման համարով գրանցված և հանրահայտ ճանաչված «Սենդվիչ Grand Candy» համակցված ապրանքային նշանով իրացվող ապրանքի արտաքին տեսքը, և գտնելով, որ Ընկերության գործողություններում շփոթության առաջացմամբ անբարեխիղճ մրցակցություն առկա չէ` որոշվել է կարճել ՀՀ մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի 15.10.2021 թվականի թիվ 292-Ա որոշմամբ հարուցված վարույթը: Ընդ որում` նշված որոշումը Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի 10.05.2022 թվականի թիվ 180-Ա որոշմամբ թողնվել է անփոփոխ:

Միաժամանակ, հաշվի առնելով սույն գործով ներկայացված հայցապահանջը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է.

ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`

պարտավորեցման հայցով հայցվորը կարող է պահանջել ընդունել այն բարենպաստ վարչական ակտը, որի ընդունումը մերժել է վարչական մարմինը: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` պարտավորեցման հայցը ներառում է վարչական մարմնի կողմից սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված միջամտող վարչական ակտը վիճարկելու պահանջը:

ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հայցվող բարենպաստ վարչական ակտի, ինչպես նաև հայցվող գործողության կամ դրանից ձեռնպահ մնալու իրավաչափությունը որոշվում է դատական ակտի կայացման դրությամբ ձեռք բերված ապացույցների շրջանակում և դատական ակտի կայացման պահին գործող օրենքների հիման վրա:

i

ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր որոշումներից մեկում անդրադառնալով պարտավորեցման հայցի բավարարման գլխավոր նախադրյալին` հայցվող վարչական ակտի իրավաչափությանը` գտել է. «(...) պարտավորեցման հայցի հիմնական նպատակը հայցվող բարենպաստ վարչական ակտի ընդունմանը հասնելն է, ուստի, պարտավորեցման հայցը բավարարելու և վարչական մարմնին հայցվող բարենպաստ վարչական ակտն ընդունելուն պարտավորեցնելու վերաբերյալ դատական ակտը պետք է պարունակի պատճառաբանություններ հայցվող բարենպաստ վարչական ակտի իրավաչափության ստուգման վերաբերյալ: Եւ միայն այդպիսի վերլուծությունների արդյունքում հայցվող վարչական ակտի իրավաչափության հիմնավորվածության հաստատումն է, որ կարող է հիմք հանդիսանալ պարտավորեցման հայցը բավարարելու և վարչական մարմնին բարենպաստ վարչական ակտ ընդունելուն պարտավորեցնելու համար (...)» (տե՛ս, Վալոդյա Ռուստամյանն ընդդեմ Երևանի քաղաքապետարանի թիվ ՎԴ/9853/05/18 վարչական գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 22.02.2023 թվականի որոշումը):

Ելնելով վերոգրյալ իրավական վերլուծությունից` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով Դատարանը հանգամանալից անդրադարձել է հայցվող բարենպաստ վարչական ակտի իրավաչափության բոլոր պայմաններին և իրավաչափորեն գտել է, որ առկա են բարենպաստ վարչական ակտ ընդունելուն պարտավորեցնելու պահանջը բավարարելու համար անհրաժեշտ բոլոր իրավական և փաստական հիմքերը:

Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը, բեկանելով և փոփոխելով Դատարանի 22.05.2023 թվականի վճիռը և հայցը մերժելով, կայացրել է գործն ըստ էության սխալ լուծող դատական ակտ:

Այսպիսով, սույն վճռաբեկ բողոքի հիմքի առկայությունը Վճռաբեկ դատարանը դիտում է բավարար` ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 150-րդ, 151-րդ և 163-րդ հոդվածների ուժով Վերաքննիչ դատարանի որոշումը բեկանելու համար:

Միաժամանակ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով անհրաժեշտ է կիրառել ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 169-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով սահմանված` ստորադաս դատարանի դատական ակտին օրինական ուժ տալու Վճռաբեկ դատարանի լիազորությունը` հետևյալ հիմնավորմամբ.

«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ` Կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի համաձայն` յուրաքանչյուր ոք ունի ողջամիտ ժամկետում իր գործի քննության իրավունք: Սույն գործով վեճի լուծումն էական նշանակություն ունի գործին մասնակցող անձանց համար: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ գործը ողջամիտ ժամկետում քննելը Կոնվենցիայի նույն հոդվածով ամրագրված` անձի արդար դատաքննության իրավունքի տարր է: Հետևաբար գործի անհարկի ձգձգումները վտանգ են պարունակում նշված իրավունքի խախտման տեսանկյունից: Տվյալ դեպքում Վճռաբեկ դատարանի կողմից ստորադաս դատարանի դատական ակտին օրինական ուժ տալը բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից, քանի որ սույն գործով վերջնական դատական ակտ կայացնելու համար նոր հանգամանք հաստատելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:

Դատարանի վճռին օրինական ուժ տալիս Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունում սույն որոշման պատճառաբանությունները, ինչպես նաև գործի նոր քննության անհրաժեշտության բացակայությունը:

 

Վճռաբեկ բողոքի պատասխանում բերված փաստարկները հերքվում են վերոշարադրյալ պատճառաբանություններով:

 

5. Վճռաբեկ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները դատական ծախսերի բաշխման վերաբերյալ.

ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 56-րդ հոդվածի համաձայն` դատական ծախսերը կազմված են պետական տուրքից և գործի քննության հետ կապված այլ ծախսերից:

ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` կողմը, որի դեմ կայացվել է վճիռ, կամ որի բողոքը մերժվել է, կրում է Հայաստանի Հանրապետության դատական դեպարտամենտի` վկաներին և փորձագետներին վճարած գումարների հատուցման պարտականությունը, ինչպես նաև մյուս կողմի կրած դատական ծախսերի հատուցման պարտականությունը այն ծավալով, ինչ ծավալով դրանք անհրաժեշտ են եղել դատական պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման համար: Դատական պաշտպանության այն միջոցի հետ կապված ծախսերը, որ իր նպատակին չի ծառայել, դրվում են այդ միջոցն օգտագործած կողմի վրա, անգամ եթե վճիռը կայացվել է այդ կողմի օգտին:

Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Ընկերությունը վճռաբեկ բողոքի համար վճարել է 30.000 ՀՀ դրամ պետական տուրքի գումար, իսկ վճռաբեկ բողոքը ենթակա է բավարարման, ուստի Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ Ընկերության կողմից նախապես վճարված պետական տուրքի գումարը, ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի հիման վրա, ենթակա է հատուցման ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության մտավոր սեփականության գրասենյակի կողմից:

Ինչ վերաբերում է Դատարանում հայցադիմումի համար նախապես վճարված պետական տուրքի գումարին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ դրան անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է` հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ օրինական ուժ է տրվում Դատարանի վճռին, որով որոշվել է պատասխանողից հօգուտ հայցվորի բռնագանձել 10.560 ՀՀ դրամ, որից 10.000 ՀՀ դրամ` որպես նախապես վճարված պետական տուրքի գումար, 560 ՀՀ դրամ` որպես փոստային ծախս:

Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 169-171-րդ հոդվածներով, 172-րդ հոդվածի 1-ին մասով` Վճռաբեկ դատարանը

 

ՈՐՈՇԵՑ

 

1. Վճռաբեկ բողոքը բավարարել: Բեկանել ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի 12.02.2025 թվականի որոշումը և օրինական ուժ տալ ՀՀ վարչական դատարանի 22.05.2023 թվականի վճռին` սույն որոշման պատճառաբանություններով:

2. ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության մտավոր սեփականության գրասենյակից հօգուտ «ՄԱՐՏԻՆ ՍԹԱՐ» ՍՊԸ-ի բռնագանձել 30.000 ՀՀ դրամ` որպես վճռաբեկ բողոքի համար նախապես վճարված պետական տուրքի գումար:

3. Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, վերջնական է և բողոքարկման ենթակա չէ:

 

Նախագահող Հ. Բեդևյան

Զեկուցող Ա. Թովմասյան

Լ. Հակոբյան

Ռ. Հակոբյան

Ք. Մկոյան

 

https://datalex.am:443/?app=AppCaseSearch&case_id=38562071809977733